ABDÜLKADİR GEYLANİ’NİN AKİDE ANLAYIŞI

Bismillahirrahmanirrahim

Seyit Abdülkadir Geylani Hazretlerinin Akideyi Açıklama yöntemi:

Allah’ın rahmeti mağfireti üzerine olsun akide konularını açıkça beyan ederdi. Sohbet meclislerinde ve ders halkalarında şunu çokça tekrar ederdi. ” İtikadımız selefi salihinin ( Ehli sünnet) ve sahabenin itikadıdır.” Şeyh Abdülkadir Geylani’nin eserlerini incelediğimizde onun itikadi meseleler başta olmak üzere bütün meselelerde açık ve net bir üslup kullandığını görürüz.

Onun Üslubuna Kısaca Şöyle Bir Örnek Verebiliriz:

İtikadi ve meseleleri açık ve kolay anlaşılır bir üslupla söylerdi. Kapalı ifadelerden hoşlanmaz açık ve anlaşılır bir üslup kullanırdı. İman hakkında tarifi bunun bir örneğidir şöyle demektedir; ” iman; dil ile ikrar, Kalp ile tasdik, organlarla amel etmektir. Taat ile artar isyan ile noksanlaşır. İlim ile güçlenir, cehalet ile zayıflar. Allah’u Teala’nın tevfikıyle vuku bulur.” El-Gunye s.62

Kuranı Kerim ayetleri ve hadisleri şeriflerin delalet ettiği manalar dışına çıkmazdı. Allah’u Teala’nın isim ve sıfatları hakkındaki tutumu buna örnektir şöyle demektedir; Kitap ve sünnetin dışına çıkmayız. Ayet ve hadis okur onlarda  ifade edilen şeylere inanır sıfatlara dair keyfiyeti Allah’u Teala’nın ilmine havale ederiz.” Şeyh Abdülkadir Geylani 72

Şeyh Abdülkadir Geylani Selefi Salihin akidesi üzerine olduğunu her daim ifade etmiştir. Allah’u Teala’nın Ehli sünnet vel cemaat mezhebi üzerine olduğum halde ruhunu almasını niyaz ederdi ve şöyle söylerdi; İmam Ebu Abdullah Ahmed bin Muhammed Bin Hanbel eş-Şeybani Allah’ın rahmeti onun üzerine olsun Allah’u teala bize onun mezhebi üzerine olduğumuz halde ruhu teslim etmeyi ve onun zümresi içerisinde olduğumuz halde haşredilmeyi nasip etsin demiştir. el Gunye 55 yine şöyle söylerdi; ” bid’ate sapmadan sünnete tabi olun selef-i salihi’nin mezhebine uyun doğruyol üzere yürün.” el-Fethu’r Rabbani 10 meclis 35 sayfa

Kelamcıların Yaptığı Gibi Tevil Sapmaması:

İstiva hakkında söylediği şu söz bunun bir delilidir. İstiva sıfatı tevil edilmemelidir. Bu Mücessime ve kerramiyenin dediği gibi oturma ve temas manasında, Mutezilenin dediği gibi de hakimiyet manasında değildir. Zira bu manalara geldiğine dair herhangi bir şer’i delil bulunmamaktadır. el- Gunye 1/56

Allah’u Teala’nın sıfatlarına dair Allah’ın kitabında ve Resulünün sünnetinde varit olmayan hususlarda müsbet ya da menfi yönde konuşmaz kendini tutardı. Şeyh Abdülkadir Geylani, 78

Nitekim şu sözü Bunu ifade etmektedir. “Allahu Teala ve sıfatları hakkında onun ve Resulünün demediği bir şeyi demekten Allah’a sığınırız derdi.” el-Gunye 57

Kelam ilminden sakınması:

 Şeyh Abdülkadir Geylani itikadi meseleleri ele alırken kelamcıların yöntemlerinden uzak durmuş ve onların ilmine güven duymamıştır. O ilmi bazı kişilerin içine düştüğü dalalet sapıklık kaynağı olarak görmüştür. Bu sebeple el-gunye adlı eserinde İmam Ahmet’in şu sözünü nakletmiştir. Bu hususta ben de bir şey demiyorum. Bu hususta Allah’u Teala’nın kavlinden ya da Nebi (aleyhisselam)’dan ya da ashabından ya da tabiinden nakledilenden başkasını kabul etmiyorum. Bu hususta indi söz söylemek iyi şey değildir. Allah Teala’nın sıfatları hususunda “nasıl” ve “niçin” soruları sorulmaz. Bu sorular şüphe edenden başkası sormaz. El* gunye,  56

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir