Ezan Ve Kamet

Ezan ve kamet Nedir:

Ezan:

Ezan lügatte ilan etmek bildirmek demektir. Allah’u Tealanın:” Allah ve Resul’u tarafından insanlara İlan et!” Tevbe:3 “ insanlara haccı bildir!” Hac:27 ayetlerinde ezan bu manaya gelmektedir.

Şer’an ezan, farz namazların vaktini bildiren özel sözlerden ibaret bir ilan şeklidir. Bu ilanın ifadeleri belli sözlerle tahsis edilmiştir.

Ezanın Meşruluğu Ve Fazileti:

Kur’an, Sünnet ve İcma, ezanın meşru olduğuna delalet etmektedir. 

Kur’an’dan  Delil:

“Namaza çağırdığınız zaman onu eğlence ve alaya alırlar” Maide 58 ayetidir

Sünnetten Delil:

Buhari ile Müslimin rivayet ettikleri şu hadistir: ”Namaz  vakti geldiği zaman içinizden biri sizin adınıza ezan okusun en yaşlı olanınız da İmam olsun.” Abdullah b. Zeyd’in rüya ilgili hadisi, Hz Ömer hadisi de bu rüyayı kuvvetlendirmiştir. Hadis uzunca olup bir kısmı şöyledir: Peygamber (as)  İnşallah bu rüya gerçektir. Kalk Bilal’e gördüğün rüyadaki sözleri öğret onun sesi daha gürdür, buyurdu. Ahmed ve Ebu Davud Neylü’l Evtar

Ezanın dayandığı sadece rüya olayı değildir. Vahyin inişi de bu zamana rastlamaktadır. Sağlam olan rivayet ezanın başlangıcının Medine’de olduğudur. Rüya hadisesi hicret’in 1. yılında vuku bulmuştur.

Ezanda büyük sevap vardır. Şafiiler’de en sahih görüş ile Hanbelilere göre, ezan ile birlikte kamet imamlık etmekten daha faziletli kabul edilmiştir.

Hanefilere göre ise, kamet getirmek ile imamlık yapmak ezan okumaktan daha faziletlidir. Çünkü peygamber (as) ile Ondan sonraki halifeleri imamlık yapmışlar, müezzinlik yapmamışlardır.

Ezanın Hükmü: 

Cumhura göre ezan ile kamet beş vakit ile cuma namazının kılınmasının da erkeklerin Cemaatle namaz kılmaları için sünneti müekkededir. Bayram namazları, kuşluk namazı, Teravih namazı ve cenaze namazı için sünnet değildir. Bu son zikredilen namazlar eda edileceği zaman “Es-selatü camiatün” denilir. Çünkü Peygamber (as) döneminde güneş tutulunca ashabına bu şekilde seslenmiştir.

Ezan ile kamet gelince bunlardan kastedilen farz namazın girmiş olduğu bu namazlarını kılınacağını bildirmektir. Nafile namazlarla adanmış namazlar için ezan ve kamet getirmek sünnet değildir. Hanefilere göre kadınlar için ezan da olduğu gibi kamet getirmekten mekruhtur.

Kaza Namazları İle Yalnız Başına Kılınan İçin Ezan Okumak:

Hanefilere göre namaz kılan kişi kaza namazları içinde ezan okur ve kamet getirir. Çünkü kaza namazı hazırdaki bir namaz yerindedir. Eğer ki birkaç tane kaza namazı bulunursa birincisi için ezan ve daha sonrada kamet getirmesi yeterlidir. Dilerse her bir namaz için ezan ve kamet getirir dilerse getirmez. Buna rağmen her biri için ezan ve kamet getirmesi daha iyidir.

Ezanın Şartları:

1- Vaktin girmiş olması: namazın vakti girmeden önce ezan okumak Sahih olmayıp fakihlerin ittifakıyla haramdır. Eğer vakit girmeden ezan okunursa vakit girdikten sonra ezan iade edilir.

2- Ezan Arapça okunmalıdır: Eğer cemaat için okunan ezan Arapça’dan başka bir dil ile okumuşsa bu ezan sahih değildir. Arapçayı bilmeyen kimse sadece kendisi için Arapça dışında bir dille ezan okursa Şafiilere göre bu ezan caizdir.

3- Ezan ve kametin cemaate duyurulması şarttır: Okunan ezan ile kametin cemaatin bir kısmına duyurulması, yalnız ise kendi duyacak kadar sesli okunması şarttır.

4- Ezan ve kametin sözleri arasında tertip ve peşpeşelik şarttır: Bunun sebebi Sünnete uyumaktır. Ezan ancak tertipli olarak okunursa sahih olur. Nitekim peş peşe okunmadığı zaman geçerli değildir. Peşpeşe ve tertip üzere okunmayan ezanlar iade edilir. Hanefilerle Malikilere göre ezan ve kametin kelimelerinin tertipli olması ve peş peşe okumaları sünnettir. Tertipsiz olarak peş peşe olmaksızın okunan ezan da sahihtir. Fakat mekruhtur. Efdal olan böyle okunmuş ezan ve kametin iade edilmesidir.

5- Ezanın tek bir kimse tarafından okunması: Ezanın bir kısmını bir müezzin diğer bir kısmını başka bir müezzin okuyacak olursa bu ezan sahih olmaz. Bir topluluğun ezanı okuma da birleşmesi yani ezanı toplu olarak okuması, hepsinin tek bir ezanı tam olarak okuması ile ancak sahihtir. Malikiler bir tek namaz için birkaç tane ezan okumak mekruhtur demişlerdir. İslam tarihinde ilk defa 2 ezanı ihdas eden Emevilerdir.

6- Müezzin Müslüman akıllı ve erkek olmalıdır: Kafirin, Delinin, mümeyyiz olmayan çocuğun, bayılan kimsenin ve sarhoşun ezanı sahih değildir. Kadının ezan okuması  sahih değildir. Kadının erkek cemaate imamlık etmesi de sahih değildir. Bu sayılanlar Maliki, Şafii ve Hanbelilere göre şart olup Haniflerin görüşü de buna yakındır.

Hanefilere göre bu şartların kendisinde bulunmadığı kimselerin ezan okumaları tahrimen mekruhtur. Böyle ezanların iade edilmesi müstehaptır. Buna göre Hanefilerce, müezzinin erkek, akıllı, Takva sahibi, sünnete vakıf, namaz vakitlerini bilen kişi olması gerekir.

Hanefilere göre fasık kişinin ezan okuması mekruh olup iade edilmesi müstehaptır. Yine Hanefilerce esah olan rivayete göre Şafiilerce, ezanda niyet şart değildir. Diğer fakihlere göre ezanda niyet şarttır. Cumhura göre abdestsiz kimsenin ezanı mekruhtur. Cünüp kimsenin ezan okuması ise daha kuvvetli bir şekilde mekruhtur. Maliki, Hanefi, Şafii ve Hanbelilere göre ezan okuyan kimsenin kameti de üstlenmesi sünnettir. Fakat ezanı okuyandan başkasının kamet getirmesi de caizdir.

Ezanın Keyfiyet Ve Şekli:

Fakihler tevatür yoluyla eksiksiz ve fazlasız olarak bilinen ezanın sözleri üzerinde ittifak etmişlerdir. Bu sözler ikişer kere tekrarlanır. Sabah ezanında tesvib yani “Hayye alel-felah” tan sonra ezana ilavede bulunmasında ittifak etmişlerdir. Bu ilave iki kere tekrarlanır. Bunun dayandığı delil sünnette sabit olduğu şekilde Bilal’den nakledilen rivayettir: ” Sabah ezanı olduğu zaman 2 kere” Esselatu hayrun minen nevm ” de ” buyurmuştur.”

Ezanın Sözleri Şöyledir:

ezan sözleri ile ilgili görsel sonucu

Allahu ekber,  Allahuekber Allahuekber Allahuekber

Eşhedü en lâ ilâhe illallah, Eşhedü en lâ ilâhe illallah

Eşhedü enne Muhammeden Resûlullah, Eşhedü enne Muhammeden Resûlullah

Hayye ale’s-salâh, Hayye ale’s-salâh

Hayye ale’l-felâh, Hayye ale’l-felâh

Allâhü ekber, Allâhü ekber

Lâ ilâhe illallâh

Sabah ezanında buna Hayye ale’l-felâh’dan sonra “es-Salâtü hayrün mine’n-nevm” (Namaz uykudan hayırlıdır) denir.

Ezanın Sünnetleri:

1- Müezzinin sesi gür ve güzel olmalıdır.

2- Ezan sesinin duyulması için yüksek bir duvar yahut minare üzerinde okunmalıdır.

3- Müezzin hür, buluğa ermiş, Salih, namaz vakitlerini bilen biri olmalıdır.

4- Ezan okuyan kişi abdestli ve temiz olmalıdır.

5- Müezzin kör olmamalıdır.

6- Müezzin birer parmağını kulağına sokmalıdır. 

7- Ezan okurken iki kelime arasında durarak uzatmalı, kamet getirirken İki kelimeyi birleştirmek suretiyle süratli okumalıdır.

8 – Ezan ve kamet de kıbleye yönelmeli, Hayye alessalâh ve hayye alel-felah’larda yüzünü sağa ve sola çevirmek müstehaptır.

9- Müezzin, ecrini Allah’tan isteyerek ezan okumalıdır.

10- Hanefiler dışındaki cumhura göre mescidde iki tane müezzin müstehap olup daha çok bulunması müstehap değildir.

11- Müezzinin halkın namaza hazırlanması ve vakti öğrenmeleri için ezanı vaktin evvelinde okuması müstehaptır.

12- Müezzin ezanını tamamlamadan insanların kalkmamaları, belki biraz sabrederek ezanı bitirmesini beklemeleri, yahut ezanın sonuna yaklaşmasını beklemeleri müstehaptır.

Ezanın Mekruhları:

1- Zikredilen sünnetler yerine getirilmediği zaman ezan okumak mekruhtur.

2- Ezanda telhin, kelimeleri değiştirmeye sebep olacak tarzda uzatarak yahut kelimelere ilave yahut çıkartma olacak tarzda teganni ile okumak mekruhtur.

3- Ezan okurken yürümek mekruhtur.

4- Sabah ezanının dışındaki ezanlarda  tesvib mekruhtur.

5- Hanbelilere göre ezandan sonra özürsüz olarak meclisten dışarı çıkmak haramdır.

6- Hanbelilere göre ramazan ayında sabah vaktinden önce ezan okumak mekruhtur.

Ezan Ve Kamet Getirene İcabet Etmek:

Hanefilerde racih olan görüşe göre, ezanı işiten kimsenin buna icabet etmesi vacip, kameti işiten kimsenin icabet etmesi menduptur. Hanefiler dışındaki fakihlere göre müezzinlik eden veya kamet getiren kimsenin sesini işiten kimselerin her bir cümlenin sonunda 2’şer kere bu kelimeleri tekrarlamaları sünnettir. “Hayyeala” larda ise “La havle vela kuvvete illa billah” demeli.

Yine tesvibte ise “sadakte ve berarte” denmeli. Hanefilerde Zahir görüş bu şekildedir. Kur’an’da olsa ezan okunurken okumakta olan kimsenin okumasını kesmesi müstehaptır. Hanefiler ezan ve kamet okunurken kişinin hiçbir şey ile meşgul olmaması gerekir. Yine Hanefilere göre ezan işletildiği zaman ayağa kalkmak menduptur. En faziletlisi yürümekte olan kimse ezana icabet etmek için durmalıdır. Müezzinin okuduğu ezanın ister manasını işitsin, ister bir kısmını işitsin, kişi buna icabet etmelidir.

Hanefiler ve Hanbelilere göre müezzin kamet getirmek de iken mescide giren kişi İmam mihraba geçinceye kadar oturup beklemelidir.

Ezandan Sonra Müstehap Olan  Hususlar:

1- Hz Peygamber’e Salavat  getirmek.

2- Ezandan sonra hadiste belirtilen vesile duasını okunması:

vesile duası ile ilgili görsel sonucu

Ezan bitince ezan ile kamet arasında dua edip Allah’u Teala’dan dünya ve ahirette af ve afiyet dilemelidir. Çünkü peygamber Şöyle buyurmuştur; “Ezan ile kamet arasında edilen dua geri çevrilmez sahabe Ya Resulallah biz ne diyelim dediler. Hz. Peygamber (as) Allah’tan dünya ve ahirette af ve afiyet isteyin” buyurmuştur. Hadis sahihtir. Ahmed, Ebu Davud, Tirmizi 

Kamet :

Vakte ait farzlar ile kaza namazları için yalnız veya cemaat halinde iken kamet getirmek sünnet-i müekkededir. Alimler kametin şekli üzerinde üç ayrı görüş ileri sürmüşlerdir. Hanefilere göre kamet sözleri ezanda olduğu gibi  tekbirler 4, diğer sözler 2’şer 2’şer dir. Kamette ‘felah’tan sonra “kad kametissalah” cümlesi ilave edilir. Dolayısıyla kametin kelimeleri 17 olmaktadır.

Kamet İle İlgili Hükümler:

Kametin  hükmü ezanın hükümleri gibidir. Ancak  şu hükümler ilave edilmektedir:

1- Kametin harflerini belirtecek şekilde seri okunması sünnettir.

2- Dört mezhebe göre en faziletlisi olan husus, ezan okuyan kişinin kameti de getirmesi.

3- Ezan okunan yerde kamet getirmesi müstehaptır.

4- İmam izin vermedikçe kamet getirilmez. 

5-Ezanda olduğu gibi kametinde abdestli, kıbleye yönelerek ve yürüyüp konuşmadan getirilmesi sünnettir.

6- Müezzin ezan ve kamet getirdiği zaman diğer insanların her birini ezan ve kamet getirmeleri müstehap değildir.

7- İmamın safları düzeltmesi müstehaptır. Sağa sola yönelip saflarınızı düzgün tutun ki Allah size rahmet etsin demesi sünnettir.

Namaz Dışında Ezan Okumak:

Namaz dışında bazı sebeplerle ezan okumak müstehaptır:

1- Çocuk doğduğu zaman sağ kulağına ezan okumak mendup olup, sol kulağına da kamet okumak da menduptur.

2- Yangın ve savaş esnasında ve yolcunun arkasından ezan okumak menduptur.

3- Saralı ve sinir hastalığına yakalanmış kişi ile kızgınlık içerisinde bulunan hiddetlenmiş kişinin huyu kötü olan insan ve hayvanların kulağına ezan okumak menduptur. Cinler ve Şeytanlar yaban adamı tarzında gördükleri zaman bunların şerrinden korunmak için ezan okunur. Çünkü şeytan ezan okunduğu zaman geri döner kaçar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir