Mustafa Reşid Paşa

Mustafa Reşid Paşa kimdir?

13 Mart 1800 İstanbul’da doğdu. Kendisi büyük ve koca lakabı ile anılırdı. Babası Mustafa efendidir. İlk eğitimini babasından almıştır ve bir süre Mahalle mektebinde devam ettikten sonra düzenli eğitim için kendini yetiştirdi. Eniştesi sayesinde mühürdarlık vazifesi üstlenip memuriyet hayatına girdi.

Osmanlı, Rus savaşına kadar çeşitli görevlerde bulundu. Bu Savaş’ta orduda iken yazdığı tahrirattaki sade anlatım dolayısıyla II. Mahmud’un dikkatini çekti. 1829 yılında Edirne barış görüşmelerine başkatip sıfatıyla katıldı. Kavalalı Mehmet Paşa görüşmeleri için ikinci katip olarak Mısır’a gitti yapılan görüşmelerde Adana muhassılığının Kavalalı İbrahim paşaya bırakılması ile gözden düştü.

Çeşitli devletler arası problemlerde hukuki temsil görevlerinde bulunmak üzere Devleti Aliye-i temsil etti. 1836 yılında Londra elçiliğine getirildi. Kavalalı Mehmed Paşa’ya karşı Osmanlı devletinin yanında yer almaları için İngilizlerin desteğinin alınmasında başarılı oldu. Mustafa Reşid paşa çeşitli tarih aralıklarıyla Fransa ve İngiltere elçilik görevlerinde bulundu. 

1843 yılında Edirne Valiliğine tayin edildi ise de kabul etmedi ve tekrar Paris elçiliğine gönderildi. 1845 yılında hariciye Nazırlığına getirildi burada kısa süre kalabildi 5 ağustos 1852 tarihine kadar sürmek üzere 3 defa sadrazam oldu. Sadrazamlıktan azledildikten sonra 1853’te hariciye Nazırlığı ile tekrar geri getirildi. 23 Kasım 1854’te 4. defa sadrazamlığa getirildi Süveyş kanalı meselesinde Fransızların etkisini azaltmak için karşı çıktığından dolayı dış politika gereği görevinden alındı.

Toplamda altı defa sadrazam olan Mustafa Reşid paşa 7 Ocak 1858 yılında geçirdiği bir kalp krizi neticesinde vefat etti Türbesi Beyazıt Camii Külliyesi yanındadır. Reşit Paşa’nın en çok dikkat çeken özelliklerinden bir tanesi tazminat Tanzimat Fermanı’nın ilanı sağlamış olmasıdır. Reşid paşa Devlet-i Aliye-i Osmaniye’nin bekasını büyük devletler arasındaki dengede görmesi dış siyasetin ana çizgisinin belirlenmesinde hayati bir önem taşımıştır. Mustafa Reşid paşa resmi yazışmaların sadeleştirilmesine ve herkesin anlayacağı şekilde kaba Türkçe olarak yazılmasına öncülük etmiştir.

Devletin imkânlarını şahsi zenginlikler için istismar edilmesi Tanzimat ricalinin önlemeye azmi ettiği ilkelerden olmakla beraber bu hususta kendisinin de iyi bir örnek olamamıştır. Saraya yaklaşarak nüfus ve zenginlik sağlama temayülü kendisinde vardı. Şahsen sakin ve tabiatlı ve nazik, zeki bir idareci olmakla birlikte kendisine yapılan unutmaz fırsat bulduğu anda karşılık vermekten de çekilmezdi. İki evlilik yapmıştır ilk eşinden Mahmud, Mazhar, Ahmed Celal, Ali Galip ve Saliha beş oğlu olmuştur. 

 kaynak: TDV İslam ansiklopedisi ve çeşitli eserlerden istifade edilmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir