Necaset

Necasetin çeşitleri giderilmesi hükmü:

Necaset şer’an murdar olan şeyin ismidir. Necaset ikiye ayrılır hakiki ve hükmi.

Hakiki necaset:

Lugatta kan sidik ve dışkı gibi murdar şey. Istılahta, ruhsat olmaması halinde namazın sıhhatine mani olan pisliktir.

Hükmü necaset:

Ruhsat olmaması halinde namazın sıhhatine mani olan vücutta bulunan itibari bir haldir. Abdestle giderilen küçük hadesi ve gusülle giderilen büyük hadesi (cünüplük) içine alır.

Hakiki Necasetin Çeşitleri Nelerdir:

Galize-i hafife, katı-sıvı, görülen ve görülmeyen.

Elbise, beden ve namaz kılınan yerdeki affedilecek miktarda olmayan necasetin giderilmesi, Malikiler hariç fakihlerin Cumhuruna göre vaciptir.

Mezheplerin İttifak Ettikleri Necasetler:

Mezhepler şu nesnelerin necisliğinde ittifak etmişlerdir; Domuz bütün yapısıyla necistir, Kan şehit kanı hariç insan kanı, sudaki hayvan hariç hayvan kanı, İnsan sidiği, kusmuğu ve dışkısı, süt emen çocuğun sidiği buna dahil değildir. hanefiler kuş pisliği ile fare ve yarasanın sidiği de bunun dışındadır demişlerdi, içki, irin bozuk kandır ona kan karışmaz bozulmuş birkan olduğu için necistir, Mezi ve Vedi,

Mezi; şehvetlenme veya cimayı düşünme anında fışkırmaksızın çıkan beyaz sudur.

Vedi: idrardan sonra veya ağır bir şey kaldırdıktan sonra çıkan katı süt gibi beyaz bir sıvıdır.

Köpek, koyun, kedi, serçe gibi su dışında yaşayan eti yenen ve yenmeyen kanı akıcı olan hayvanların ölü eti, Yenmeyen hayvanların etleri ve sütleri, Canlıdan diriyken kopan veya ayrılan el, but gibi bölümler.

Hakkında İhtilaf Olunan Necasetler:

1- Köpek. Hanefilerde esas olan köpeğin bizatihi necis olmadığıdır. Zira koruma ve avlanma da ondan yararlanılmaktadır. Yalnız köpeğin ağız suyu veya salyası ve tersi necistir. Salyasının değdiği yerin temizlenebilmesi için 7 defa yıkanması gerekir.

2- Su hayvanı ve akıcı kanı olmayan hayvanın ölüsü: mezhepler balık ve bunun gibi Deniz hayvanlarının ölüsünün temiz olduğunda ittifak etmişlerdir.  Fukuha, akıcı kanı olmayan hayvanın ölüsünde ihtilaf etmiştir. Hanefilere göre su hayvanının  ve kanı olmayanın ölüsü temizdir.

3- Ölünün kan bulunmayan sert bölümleri: Boynuz, kemik, diş, Fildişi, davar ayağı, deve ayağı, çatal tırnak, tüyü, Sinir ve katı maya, hanefilere göre temizdir necis değildir. Hanefilerin dışında cumhur şöyle demiştir: Ölünün bütün bölümleri necistir. Maya ve Sütte böyledir. Şafilerin dışındaki fakihler, ölünün tüyü, yünü ve kuş tüyünün temiz olduğu kanaatindedirler.

4- Ölünün derisi: Hanefiler ve Şafiler; ölü hayvan eti necis derisi tabaklanınca temiz olur derler. Hanefiler tabaklama kimyevi maddelerle, hükmi tabaklamayı da toprak ve güneşle caiz görmektedirler. Bunların hepsi kurutucu, kazıyıp temizleyicidir.

5- Sütten başkasını yemeyen emzikli çocuğun sidiği; Şafiler ve Hanbelilere göre, iki yılı bitmeyen erkek çocuğun kusmuğu ve sidiği ile kirlenen yere su serpilir. Fakat kız çocuğu ve hunsadan değen sidik ve kusmuk su dökülerek yıkanması gerekir. Hanefiler ve Malikiler göre ise; Erkek ve kız çocuğun sidiği ve kusmuğu necistir. Bu sebeple elbisenin yıkanması gerekir demişlerdir. Malikiler dikkat etmesine rağmen anne üzerine bulaşan az bir necaset bağışlanır çok olursa yıkanması gerekir demişlerdir.

6- Eti yenen hayvanın sidiği, artıkları ve tersi; Malikiler ve Hanbeliler Deve,sığır,koyun,tavuk, güveercin vb. gibi eti yenen hayvanların sidiği, tersi, temizdir demişlerdir. Şafiler ve Hanefilere göre ise; Sidik, kusmuk ve ters, hayvandan olsun, mutlak olarak necistir. Demişlerdir Hanefiler biraz daha işi ilerleterek, Eti yenenin sidiği necaset-i hafifedir, kişinin elbisesinin dörtte birine varan bir miktar  değse namaz onunla caiz olur. At sığırın tersleri ise eti yenmeyen olduğu için necaset-i galize’dir. Çok fazla olmadığı takdirde onunlada namaz kılmak caizdir. Çok fazlanın miktarı ise elbisenin dörtte biridir.

7-Meni, Cima ve ona benzer hallerde büyük lezzet anında çıkan sıvı şeydir. Necaset ve temizliği hakkında iki ayrı görüş vardır: Hanefiler ve Malikilere göre İnsan menisi yaş ise yıkanması, kurumuş ise ovalanması gerekir hayvan menisi de necistir. Hanbelilere göre, eti yenenlerin ki temizdir. Şafiler’de de esah olan görüş köpek, domuz veya bu ikisinin türleri dışındakilerin menisi temizdir.

8- Yara ve çıbanlardan çıkan su: Hanefiler ve Malikiler; İçinde kan bulunan ve bulunmayan irin, yanık, uyuz, kaşıma gibi sebeplerle kabarcıklardan çıkan sıvılar ayrı tutulmuşdur. Sarı su ve irinin azı, kanın azı gibi bağışlanır. Şafiler ve Hanbeliler, diğer imamlarla  irin ve sarı suyun necis olduğunda ittifak ettiler. Lakin Hanbeliler, kan ve ondan meydana gelen irin, sarı su ve yaradan çıkan sızıların azının, sıvı ve yiyecek dışındakilerde bağışlanacağını söylemişlerdir. Bağışlamanın miktarı göze çok görünmeyen miktardır. Ön ve arkadan gelen sıvılarda bu geçerli değildir.

9-İnsan ölüsü ve uyuyanın ağzından akan: Hanefilere göre; İnsan ölüsü diğer ölüler gibi necistir demişlerdir. Cumhur  Rasulullah sav. ” Müslüman pis olmaz” hadisi gereğince temiz olduğu görüşünü savunmuşlardır. Uyuyan kimsenin ağzından akan su şafiiler ve Hanbelilere göre temizdir. Mideden çıkan sıvının kokuşmuş olarak sarımsı bir şekilde çıkması halinde necistir.

Necasetlerde Bağışlanan Oranlar:

Hanefi mezhebi necaseti galiza veya hafife olmasına göre bağışlanan miktarı şöyle belirlemişlerdir. Necaseti galiza veya hafifenin az olan miktarının bağışlanır katı necaseti galizede “az” dirhemden (2.17 gr’dan) az olan miktardır. Sıvı necaseti galizelerde ise az avuç içinden daha az olanıdır. Bağışlanmış olmasına rağmen az necasetle kılınan namaz meşhur görüşe göre tahrimen mekruhtur.

 Elbisedeki hafif necasetin azı elbisenin dörtte birinden az olanıdır. Bedende de necasetin bulaştığı kol veya ayak gibi organın dörtte birinden az olmalıdır .

Zaruretten dolayı yiyecek ve elbisede kedi ve farenin az olan sidik ve tersi bağışlanır. Havada pisleyen eti yenen kuşların tersi temizdir. Havada pislemiyorsa necaseti hafifedir. Netice olarak bağışlamanın sebebi ya zaruret ya da genel meşakkat veya necisten sakınmanın zorluğudur .

Hakiki Necasetin Su İle Temizlenme Şekli:

Necaseti hakikiyenin giderilmesi 3 yerde vardır. Beden, elbise ve namaz yeri. Temizleyici olan sudur. Hanefilere göre hakiki necasetler (hükmü değil) gül suyu, sirke, meyve ve bitki suyu gibi dışındaki sıvılarla da temizlenebilir demişlerdir. Diğer mezhepler bunların bir kısmında Hanefilere muvafakat bazılarında ise muhalefet etmişlerdir.

Su İle Temizlemenin Şekli Şöyledir:

Sayı: Hanefiler görünmeyen necasetler için 3 sayısının şart koşmuşlardır. Köpeğin necaseti 3 defa yıkanmakla temizlenir demişlerdir. Diğer mezhepler 7 defa yıkamakla temizlenir demişlerdir. Necaset kan gibi görünen bir pislik ise temizliği bir defa da olsa pisliğin kendisinin giderilmesi ile olur ancak renk ve kokusu giderilmesi zor bir eseri kalırsa bu zarar vermez. 

Süt bal pekmez ve yağ 3 defa ateşte kaynatılarak temizlenir üzerine su konur ya üste çıkıncaya kadar kaynatılır ve suyu  bir şeyler alınır Bu 3 defa tekrarlanır

İçki ile pişirilmiş bir et üç defa kaynatılıp soğutulmuş sa temiz olur. Buna göre bağırsakları boşaltılmadan kaynatılan tavuk 3 defa yıkanmak da temizlenir. Tüylerinin yolunması için sıcak suya batırılan tavuk 3 defa yıkanmakla yine temizlenir. İçkide pişen buğday müftabih (Fıkıh’da: Hakkında fetva verilmiş olan. Kendisiyle amel olunması icab eden hüküm.) görüşe göre asla temizlenmez, fakat sidikten şişse 3 defa suda ıslatılır ve kurutulur. Bir ekmek içki ile yorulmuşsa eseri gidinceye kadar sirke dökülür ve temiz olur.

Necasetten çok emen ve sıkıla bilenlerin sıkılması: Elbise gibi sıkılacak şeyler üç defa yıkanıp sıkılırsa temizlenir. Toprağın temizlenmesi için sıkı toprakta olsa üzerine üç defa su dökülmesi ile temizlenmiş olur. Hanefilerin görüşleri bu şekildedir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir