Nisap

Nisap Ne Demektir?

Zekat ibadetinin oluşmasında etkili olan miktara verilen adam hesap denir. Fıkhı olarak; Zekat hükümleri için kişinin sahip olması gereken asgari zenginlik miktarıdır. Müslüman Toplumdaki en güzel dayanışma hareketlerinden biridir. Zekatın oluşabilmesi için altın, gümüş, para, Ticaret malları, hayvanlar, tarım ürünleri, Madenler, rikaz (define ve hazine) gibi gelir getiren mallar olması gerekir.

Ayrıca zekat yükümlülüğünün doğması için bazı şartların gerçekleşmesi gerekir. Mal üzerinde tam mülkiyet sahibi olma, malın artıcı toprak ürünleri ve hayvanlar gibi gerçek anlamda veya altın ve para gibi potansiyel olarak artma özelliğine sahip olması hesaplanan malların asli ihtiyaç kapsamının dışında olması, malların çoğunun mülkiyet girişinin üzerinden bir yıl (kameri yıl) geçmiş olması gibi şartları vardır. 

Bunlardan biri de Nisap, yani zekat ancak kişinin malvarlığı belirli bir miktara ulaştığında söz konusu olur. Bir başka ifadeyle sadece serveti belirli bir seviyenin üstünde olan Müslümanlar zekat vermekle yükümlüdürler. İşte zekâtın farz olması için gereken bu asgari zenginlik miktarına nisap adı verilir. 

Hesap miktarının altında malı, parası olanlar zekat vermekle sorumlu olmaz. Nisap miktarı tespit edilirken ev araba gibi temel asli ihtiyaçlar dışında kalan ve şahsi serveti oluşturan mallar hesaplanarak verilir. 

Zekata tabi bütün malları nisap miktarları ve hangi cins mallardan ne oranda zekat verilmesi gerektiği bizzat peygamber aleyhisselatu vesselam tarafından tespit edilmiştir. 

Tespit edilen Nakit ve malların kişiyi zekat yükümlüsü kılan nisapları şöyledir:
1- Altın, gümüş ve Nakit paranın nisabı :

Altının nisabı, 20 miskal (85 gram) altındır. Gümüşün nisabı 200 dirhem gümüş olup; şer’i dirhem ölçüsüne göre 595 gram, olduğu ifade edilmiştir.  Buna göre belirlenen bu nisap miktarları üzerinden müslüman kırkta biri (% 2,5) oranında zekat vermekle yükümlüdür. Nakit metal ve kağıt paralar da Altın (85 gram) değeri baz alınarak her çeşit para için hesaplanır ve ödenir.

2- Madenlerin ve definelerin zekat nisabı.

Hanefilere göre, ateşte eriyebilen madenlerle defineler beşte bir zekata tabidir. Hz. Peygamber: Maden ve definelerde (rikaz) beşte bir zekat vardır” (Buhari, Musakat, 3, Zekat, 66; Ebu Davud, Lukata, İmare, 40, Diyat, 27; Müslim, Hudud, 45, 46; Tirmizi, Ahkam, 38; Malik, Muvatta’, Zekat, 9) buyurmuştur.

Hanefilere göre maden ve definelerde nisap söz konusu olmaksızın, topraktan çıkan miktarın tamamına beşte bir zekat, ganimet hükümlerine göre dağıtılır. Onlar, nisap aranmaması konusunda, rikaz (maden ve define) la ilgili hadislerin genel anlamına dayanırlar.

Diğer üç mezhebe göre ise Madenlerde nisap miktarı aranır 20 miskal altın veya 200 dirhem Gümüş miktarına ulaşınca elde edilen Madenler zekata tabi olmaz bütün mezheplere göre madenlerin zekatı üzerinden bir geçme şartı olmaksızın elde ettikleri zaman ödenir. Burada zikredilmeyen malların hesabı ise altın gümüş nisabına göre takdir edilir

3- Ticaret mallarının nisabı. 

Ticaret malları genel olarak her an satılmaya Mert paraya çevirmeye uygun mallardır alimler Her çeşit ticaret malının 20 miskal altın veya 200 dirhem Gümüş derinliğe ulaştığında zekâta tâbi olacağını görüş birliğine içindedirler Ticaret mallarının da 1 yıl sonunda ticari mal oluş fiyatlarına göre tespit ediniz mal sahibi dilerse bunu altın olarak giderse Gümüş İsa bana göre esas alarak hesaplar ancak gümüşün çok değer kaybetmesine karşılık altının Asırlardır değerini korunmuş olduğu dikkate alınarak günümüz fıkıh alimleri önemli bir kısmı gerek para gerekse Ticaret malları nisabının altın üzerinden hesaplanmasını uygun görürler. 

4- Tarım ürünlerinin ve meyvelerin nisabı.

Ebu Hanife’ye göre tarım ürünlerinde asgari nisap miktarı aramazken genel Kabule göre tarım ürünlerinin nisabı 5 vesk (653 kilo) olarak kabul edilir. Burada üreticinin elde edilme süreci içerisinde yapmış olduğu masraflar dikkate alınır yağmur suyu ve Nehir suyu ile sulanan kendiliğinden sulanan mahsuller ve zekat miktarı onda birdir hayvanlarla veya kovalarla sulama mahfillerde ise 1/20 oranındadır Buhari; zekat 55, bakılabilir. Toprak mahsullerinin zekatı hasat mevsiminde ödenir 1 yıl geçme şartı aranmaz. 

5- Hayvanların zekat nisabı. 

Zekâta tâbi hayvanlarda Nisap 5 deve, 30 sığır ve 40 koyun şeklinde tespit edilmiştir. Ebu Yusuf ve İmam Muhammed’in aksine, Ebu Hanife atlarda da zekatı gerekli görür. Ticaret için elde bulunmadıkça, atlara zekat gerekmemesi prensibi fetvaya esas olmuştur.

Devenin zekat nisabı beştir. Beş deve olunca bir koyun, on devede iki, on beş devede ise üç koyun zekat verilir. (el-Kasani, a.g.e., II, 31 vd.; İbnül-Hümam, a.g.e., I, 494 vd.; eş-Şirazi, el-Mühezzeb, I, 145 vd.).

Sığırın nisabı, Muaz b. Cebel (ö. 18/639) den rivayet edilen şu hadiste belirlenir: “Hz. Muaz şöyle der: Nebi (s.a.s) beni Yemen’e gönderdi ve her otuz sığırdan iki yaşında dişi veya erkek bir sığır; kırk sığır dan üç yaşında dişi bir sığır ve her yüklü sığırdan da bir dinar para veya buna denk elbiseyi zekat almamı emretti” (Tirmizi, Humus, 1966, II, 388; İbn Mace, Sünen, I, 577). Bu duruma göre, otuz sığırdan daha azı zekattan muaftır.

Koyun ve keçinin nisabı, kırktır. Daha azında zekat yoktur. Hz. Ebu Bekir’in mektubundan Enes (r.a)’in yaptığı şu rivayet, delildir: “Otlakta yayılan koyun ve keçilerde kırktan yüz yirmi ye kadar bir koyun-keçi zekat gerekir. Yüz yirmi’den iki yüz’e kadar iki tane; iki yüzden üç yüze kadar üç koyun-keçi zekat düşmektedir” (Tirmizi, Sünen, II, 387; İbn Mace, Sünen, I, 574, 577).

Ticaret için elde bulunan atlara zekat gerektiği konusunda görüş ayrılığı yoktur. Ticaret için olmayan atlara gelince… Ebu Hanife’ye göre, bunlarda da zekat gerekir. Sahibi serbesttir; dilerse, her bir at için bir dinar verir; dilerse ata değer biçerek, her iki yüz dirhem’e, ticaret mallarında olduğu gibi, beş dirhem verir. Hadiste şöyle buyurulur: “Her saime (yılın yarıdan çoğunda otlakta beslenen) at için bir dinar veya on dirhem zekat vardır” (ez-Zeylai, Nasbü’r-Raye, II, 357 vd.; İbnül-Hümam, a.g.e., I, 502).

Hububat ve meyveler dışında nisabı tamamlamak için bir cins başka bir cinse eklenemez. Hayvanlar deve, sığır ve koyun olmak üzere üç cinstir. Bunlardan bir cins, diğerine eklenemez. Meyveler de başkasına eklenemez. Kuru hurma, kuru üzüme, fıstık veya fındığa ilave edilemez Ancak ticaret malları nakit paralara, nakit paralar da ticaret eşyasına eklenerek nisap bulunur (İbn Kudame, a.g.e., II, 730).

 

100% LikesVS
0% Dislikes

Bir Cevap Yazın