USLUBU’L KURAN

Uslubul Kuran Ne Demektir:

Sözlükte “tutulan yol, tarz, tavır” anlamındaki üslub kelimesi (Cevherî, eṣ-Ṣıḥâḥ, “slb” md.; Kāmus Tercümesi, “slb” md.) terim olarak sözün dizilmesinde ve lafızların seçilmesinde izlenen metodu ifade eder. Üslûbü’l-Kur’ân’la kastedilen de gerek kelimelerin seçimi gerekse cümle yapısında Kur’an’ın kendine özgü anlatım tarzıdır. (M. Abdülazîm ez-Zürkānî, II, 303)

USLUBUL KURAN ile ilgili görsel sonucuKuranın Üslubu Nasıldır:

Yirmi üç yılda Hazreti Peygambere Cebrail vasıtasıyla ile, gelen Kuran-ı Kerim çok kısa denecek bir zaman süresi içerisinde, nazmında, sürelerinde, ayetlerinde, kıssalarında, va’z ve telkinatlarında, emsallerinde, hitaplarında ve  hüccetlerindeki uslubu sayesinde insanlığı dalmış olduğu bataklıktan kurtarmaya çalışmış ve onlara iki alemin Saadet yollarını göstermiştir. Bu Kuranın hurafe ve putperestliği kökünden yıkan, çirkin hareketleri ve ahlaksızlıkları işleyen insanları ıslah edip düzene koyan  mükemmel bir  üslubudur.

Kuranın kendine has bu uslubünu  iyi anlamak ancak Kuranı ve ona ait ilimleri anlamakla mümkündür. Kuran insanoğlundan yardımcılarını da çağırmak suretiyle en küçük suresine benzer bir sure getirmesini istemiştir. Ortaya çıkan hakikat şu ki Kuranın üslüb üstünlüğü, arap edebiyatı  üstadlarını dehşete düşünmüş, onların edebi dehasını ezmiş gelecek asırlardaki belegat sahiplerinin de seslerini kesmiştir.

Kuran Uslübunun Özelliği:

Dr Taha Hüseyin’in dediği gibi “kuran ne şiir nede nesirdir, o sadece Kuran’dır. Ondaki tenkitler hafizler, icaz, takdim ve tehirler, kalpler, iltifatlar, talep mevziinde haberin va’zı, taaccüb yerinde nida kesret mevziinde kıllet cümlesi, ibdal, teşbih, istiare,  tevriye, tecnis, mukabele, azap üzerine rahmetin takdim edilmesi, icaz,  itnab  gibi daha pek çok hususlar onun hep uslub özelliğidir.

Şüphe yok ki Kuran gönüllere hoş gelen bir üslupla nazil olmuş bu üslup sayesinde dost ve düşmanı onu dinlemekten kendini alıkoyamamıştır. Böyle bir üslubun gayesi insanların alakasını kendi üzerine çekmek ve onların hidayete ulaşmasını temin etmek içindir.

Ä°lgili resimKuran Üslubu Karşısında Müsteşriklerin Sözleri:

Mesela el hurufu mukatta harfleri Mekke müşriklerinin dahi ilgisini çekmiştir. Hz. Ömer(ra) Müslüman olmasına vesile olan da Kuranın bu üslubu değilmiydi.

Kuranın insanlığı aciz bırakan mükemmel üslübu bu karşısında, yalnız müslümanlar değil arapça bilen ve bilmeyen gayrimüslimler hatta müsteşrikler bile hayran kalmıştır. İslamiyet aleyhindeki eserleri ile tanınmış olan papaz Henry Lammens bile, “filolojik bakımdan Kuranın üslubu dikkate değer bir mükemmeliyettedir.” demek mecburiyetinde kalmıştır.

Netice Olarak:

Gönüllere hoş gelişi, müşahede ve tefekküre davet edişi, İnsanın madde ve ruhuna hitap edişi, sözlerinin yerli yerinde oluşu, tekrarlarının  usandırmayışı, çok güzel ayet sonları, tabii secileri, muahharan yapılmış hassas aletler ve laboratuvarlar yardımıyle akılların ulaşabileceği ilmi sırlar, fert ve cemiyet ahlakını güzelleştiren ve aileyi islah eden ahlak kaideleri, tatlı hikayeleri, geçmiş asırların tarihini aydınlatması, mebde ve mead hususundaki bilgileri, askeri talimatı, devletler arası hukuk prensipleri, bünyesinin diğer eserlerden farklı oluşu, tabii güzelliklerine ilaveten bedii güzellikleri, mücerredi müşahhas, zihinde gaib olanı önünde hazır yapan meselleri, güzel hitapları, müstesna ikna sistemi, delillerinin kuvveti, mantığının üstünlüğü, insanlığa her iki alemin saadetini temin eden prensipleriyle, Kur’anın üslubunun fevkaladeliği, onun, insanlığı aciz bırakan yönlerinden biri olmuştur. Şiirden daha ince, denizden daha tehlikeli, sihirden daha çekici şerefli ve yüksek bir mevkii olan bu ilmin talibi fazla olmamıştır.

Bu hakikaten basiret sahiplerinin meşgul olacağı bir ilimdir. Müslümanların mukaddes kitabı olan Kuranı Kerim bu üslubu sayesinde arap dilini ibtidai mantık alanından, medeniyet ve kültürün düşünce yükünü taşıyacak teknik tekamüle yükseltmiş ve onu arap edebiyatının ilk ve ölmez şaheseri olma şerefini kazandırmıştır.

Kaynak: TDV Yayınları, Tefsir Usûlü eserinden istifade edilmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir